Wie een online platform gebruikt, ziet vaak berichten en aanbiedingen die lijken te zijn afgestemd op wat eerder is bekeken. Dat is personalisatie: inhoud die wordt aangepast op basis van gegevens van de gebruiker. Hieronder staat wat dat inhoudt, welke soorten gegevens daarbij een rol spelen, hoe voorkeuren en privacyinstellingen te controleren zijn en wat de regels voor bonusreclame daarover zeggen. Zo wordt duidelijk waar maatwerk ophoudt en waar regels beginnen, en waarom voorkeuren en rechten rond gegevens een aparte controle vragen.
Wat personalisatie inhoudt
Personalisatie is het afstemmen van inhoud, aanbod of weergave op de gegevens van een gebruiker. Een app voor taalcursussen toont bijvoorbeeld oefeningen op het niveau van de gebruiker, een nieuwssite laat onderwerpen zien die eerder zijn gelezen. Dezelfde techniek wordt bij allerlei diensten gebruikt, naast gamification, waarbij spelelementen als missies, badges en een voortgangsbalk in een niet-spelcontext worden toegepast. Beide hebben gemeen dat ze werken met gegevens over wat een gebruiker doet. Daardoor is maatwerk geen op zichzelf staande functie, maar het resultaat van het verzamelen, koppelen en toepassen van die gegevens.
Tip: bekijk periodiek welke voorkeuren zijn ingesteld; instellingen blijven niet altijd zoals ze ooit zijn gekozen.
Welke gegevens vaak worden gebruikt
Voor maatwerk wordt vaak gebruikgemaakt van enkele algemene typen gegevens: contactgegevens, informatie over het apparaat en de browser, gegevens over het gebruik van de dienst en ingestelde voorkeuren. Elk type heeft een eigen doel en eigen beperkingen. De gegevens over gebruik zijn het meest veelzeggend, omdat ze iets zeggen over gedrag in de loop van de tijd. Voor maatwerk worden vaak meerdere typen gecombineerd, wat een heldere beschrijving in de privacyverklaring belangrijk maakt.
De gegevenstypen met doel en beperking:
| Contactgegevens | Berichten versturen en het account beheren | Alleen voor het doel waarvoor ze zijn gegeven |
| Apparaat en browser | Weergave aanpassen aan het scherm | Beperkt tot technische doeleinden |
| Gebruiksgegevens | Inhoud laten aansluiten op eerder gedrag | Afhankelijk van toestemming en voorkeuren |
| Voorkeuren | Bepalen welke berichten wel of niet komen | Door de gebruiker zelf aan te passen |
Privacyinstellingen controleren
Een controle van de privacyinstellingen begint bij het account. Daar is meestal te zien welke gegevens zijn opgeslagen, welke toestemmingen zijn gegeven en hoe berichten worden verstuurd. Het loont om dit af en toe rustig door te lopen en te vergelijken met wat de gebruiker zelf wil, zeker na een wijziging in de voorwaarden, en ook na een grote wijziging van de dienst zelf. Cookies en vergelijkbare technieken vragen aparte aandacht, omdat die vaak met een eigen keuzescherm worden ingesteld. Niet alle instellingen staan op een plek; soms zijn ze verspreid over het account, de privacyverklaring en de communicatievoorkeuren.
Wie persoonsgegevens verwerkt, valt onder de AVG, de Europese wetgeving voor gegevensbescherming. Die geeft mensen rechten, onder meer op inzage in hun gegevens, op correctie van onjuiste gegevens en op verwijdering in bepaalde gevallen. Een verzoek hierover wordt gericht aan de organisatie die de gegevens bewaart, die moet kunnen uitleggen welke gegevens zijn bewaard en waarom. Als het antwoord uitblijft of onvoldoende is, kan een klacht worden voorgelegd aan de toezichthouder op gegevensbescherming.
Voorkeuren zijn te vinden op de volgende plekken:
| Berichten per e-mail of telefoon | Communicatie-instellingen van het account |
| Cookies en vergelijkbare technieken | Keuzescherm van de website |
| Inzage en verwijdering van gegevens | Privacyonderdeel of via een verzoek aan de organisatie |
Marketingvoorkeuren aanpassen
Binnen de kansspelsector gelden strengere regels voor bonusreclame. Een bonus telt als reclame en moet volledig worden beschreven. Hij mag niet worden afgestemd op het gedrag van een individuele speler en wordt alleen toegekend na uitdrukkelijke acceptatie van de voorwaarden. De speler mag een aanbod weigeren. Dit betekent dat maatwerk bij bonussen smalle grenzen kent.
Controlepunten in de accountinstellingen:
- Welke soorten berichten worden ontvangen en via welk kanaal.
- Of het mogelijk is om berichten uit te zetten en hoe dat werkt.
- Hoe toestemmingen kunnen worden ingetrokken.
- Welke gegevens zijn opgeslagen en hoe die kunnen worden ingezien.
Privacy als maatschappelijk thema
Een spellobby is vaak ingedeeld in rijen, waarbij elke rij een eigen thema of speltype heeft. Mama bet is op een vergelijkbare manier opgezet. Elke rij kan daarbij een eigen kleur of afbeelding krijgen. Los van vormgeving staat een ander onderwerp. Privacy is in de afgelopen jaren een breed maatschappelijk thema geworden. Steeds meer mensen willen weten welke gegevens over hen worden verzameld, door wie en met welk doel. De AVG is daarvoor het centrale kader in de Europese Unie. Organisaties moeten kunnen uitleggen waarom ze gegevens gebruiken en moeten verzoeken van betrokkenen serieus behandelen.
Let op: een bonus mag niet worden afgestemd op het individuele gedrag van een speler.
Wat toezichthouders belangrijk vinden
Toezichthouders hechten waarde aan transparantie: duidelijke informatie over wat er met gegevens gebeurt, begrijpelijke keuzes en voorwaarden die volledig zijn. Dat geldt voor gegevensbescherming, en voor reclame in de kansspelmarkt geldt een vergelijkbare lijn, namelijk volledige en duidelijke voorwaarden.
Wat toezichthouders daarbij vooral beoordelen:
- Of informatie volledig en begrijpelijk is.
- Of keuzes duidelijk worden aangeboden.
- Of voorwaarden vooraf zichtbaar zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen personalisatie en gamification?
Personalisatie past inhoud of aanbod aan op de gegevens van een gebruiker. Gamification gebruikt spelelementen, zoals missies, badges en een voortgangsbalk, in een omgeving die geen spel is, zoals een fitnessapp of een taalcursus. De twee kunnen samenkomen, maar het zijn verschillende technieken.
Welke rechten geeft de AVG over persoonlijke gegevens?
De AVG geeft rechten op inzage, correctie en, in bepaalde gevallen, verwijdering van gegevens. Een verzoek wordt gericht aan de organisatie die de gegevens bewaart. Bij problemen kan de toezichthouder op gegevensbescherming worden ingeschakeld.
Mag een bonus worden afgestemd op individueel speelgedrag?
Nee. Voor bonussen gelden regels als reclame: ze moeten volledig worden beschreven, mogen niet worden afgestemd op het gedrag van een individuele speler en worden pas toegekend na uitdrukkelijke acceptatie van de voorwaarden.
Kan een speler een bonusaanbod weigeren?
Ja, de speler kan een aanbod weigeren. Na een ingreep om gokproblemen te voorkomen krijgt de speler daarna een tijd lang geen bonussen.
Waar zijn marketingvoorkeuren meestal in te stellen?
In de accountinstellingen of onder de communicatievoorkeuren van een dienst. Voor cookies bestaat vaak een apart keuzescherm op de website. De precieze plek verschilt per aanbieder.
